Amfibolity

Amfibolity są drobno- lub średnioziarniste, rzadko zawierają większe ziarna. Szarozielone lub niemal czarne, teksturę mają łupkową lub bezładną. Odmiany powstałe wskutek bardziej zaawansowanego metamorfizmu, stanowiącego przejścia do skał facji granulitowej, zawierają niekiedy duże izometryczne ziarna ciemnoczerwonego granatu. Ich mikrostruktura bywa rozmaita: nemato-, grano-, dia-, a czasem również porfiroblastowa, przy czym granat tworzy zwykle największe osobniki. Mikrotekstura równoległa zaznaczona jest ułożeniem słupkowym ziarn hornblendy. Istnieją odmiany amfibolitów pod względem mikrotekstu-ralnym i mikrostrukturalnym zbliżone do diorytów. Różnica polega na obecności w amfibolitach minerałów typomorficznych, tj. granatu, epidotu, zoisytu, kordierytu, andaluzytu, sillimanitu i in., a także na odmiennym składzie hornblendy (większa zawartość Na2O w hornblendzie amfibolitów i plagioklazu, który zwykle jest zasobniejszy w cząsteczkę albitową. W amfibolitach epidotowo-plagioklazowych hornblendzie towarzyszą równe ilości epidotu i plagioklazów. Skrajnym ich członem są amfibolity epidotowo-albitowe, które zawierają czysty albit, podczas gdy człon anortytowy uległ przebudowie w epidot. Amfibolity te tworzą się w niskich temperaturach i przy stosunkowo małych ciśnieniach. Odmiany powstające w wyższych temperaturach cechuje obecność sillimanitu. Pod względem chemicznym amfibolity są zbliżone do skał grupy gabra i bazaltu.

Analiza ilościowa

Rozwój metod ilościowej analizy fazowej stworzył możliwość klasyfikacji skał magmowych na podstawie ilościowego oznaczania składu mineralnego. Jeżeli dawne wyniki badań były niedokładne i w niektórych przypadkach identyfikacja minerałów mogła budzić zastrzeżenia z powodu niedokładności metod ich określenia, to obecnie możliwe jest uzyskanie dość dokładnego obrazu stosunków ilościowych między minerałami tworzącymi skałę, zwłaszcza dobrze skrystalizowaną. W postępowaniu tym doniosłą rolę gra również ilościowa analiza chemiczna skały i jej składników. Dla terenowego, przybliżonego określenia stanowiska skały duże znaczenie ma makroskopowe określenie dostrzegalnej zawartości minerałów ciemnych zasobnych w FeO, Fe2O3, MnO i MgO, oraz minerałów jasnych, zwłaszcza kwarcu. Dokładne wartości można uzyskać w trakcie badania pod mikroskopem. Głębinowe skały kwaśne zawierają makroskopowo dostrzegalną obfitość kwarcu, w pośrednich kwarc występuje w nikłych ilościach, a w bazytach i ultrabazytach brak go. Nie jest to ujęcie ścisłe, gdyż nie uwzględnia chemicznej roli innych składników skał magmowych. W następstwie prowadzi to niekiedy do błędnych wniosków, np. skała zawierająca 55% SiO2 może wykazać nadmiar krzemionki i może być w niej obecny kwarc, jeżeli wśród jej tlenków jest dużo MgO, FeO, CaO, a mało alkaliów. Można to stwierdzić w granodiorycie kwarcowym. W przypadku gdy skała zawierająca 55% wag. SiO2 zawiera dużo Na2O i K2O, to może w niej być obecny nefelin kwalifikujący ją do skał zasadowych.

Analiza mapy

Dalsza analiza mapy fizycznej globu prowadzi do spostrzeżenia, że kontynenty są rozmieszczone na powierzchni Ziemi nierównomiernie i są całkowicie lub przy­najmniej w znacznej części otoczone oceanami. Pod względem geologicznym cha­rakter kontynentalny mają także największe wyspy na oceanach (Grenlandia, Ma­dagaskar).Powierzchnia obszarów zbudowanych ze skorupy kontynentalnej nie jest jed­nakowa. Zajmują one (ich części lądowe) od ponad 50 min km2 (Eurazja) do mniej niż 2 min km2 (Madagaskar). Wśród obszarów oceanicznych wielkością wyróżnia się Ocean Spokojny, zajmując powierzchnię większą niż wszystkie obszary lądowe łącznie.Rozmieszczenie bloków kontynentalnych i obszarów oceanicznych, a także ich pochodzenie, pozostawały przez długi czas niewyjaśnione. Odpowiedź przyniosła do­piero „rewolucja naukowa” w geologii, którą okazała się rozwijana od polowy lat 60. XX w. koncepcja tektoniki płyt litosfery czynnych, określana także mianem tektoniki globalnej. Obecnie wiadomo, że główne rysy ukształtowania powierzchni Ziemi na­wiązują ściśle do zróżnicowania litosfery na ponad dwadzieścia płyt o różnej wielko­ści (ryć. 2.2). Część z nich obejmuje zarówno skorupę kontynentalną, jak i oceanicz­ną, część zbudowana jest wyłącznie ze skorupy oceanicznej (m.in. płyta pacyficzna, fi­lipińska, Nazwą). Niektóre kontynenty są położone w całości w obrębie jednej płyty (np. płyta południowoamerykańska), podczas gdy Eurazja tworzona jest przez kilka płyt przylegających do siebie. Najważniejszą cechą płyt litosferycznych jest ich ruch względem siebie, odbywający się w tempie do kilkunastu centymetrów na rok i gene­rowany przez termiczne prądy konwekcyjne w płaszczu Ziemi.

Anortozyty

Anortozyty są skałami głębinowymi zbudowanymi niemal wyłącznie z plagioklazu, są więc monomineralne. Minerałem tym jest najczęściej plagioklaz z szeregu labrador—andezyn, rzadziej bytownit lub oligoklaz. Nie zawierają ani kwarcu, ani skalenia potasowego. Tworzą odmiany przejściowe do gabra i do diorytu. Bywa w nich obecny mikropertyt, a także małe ilości piroksenów. Zwraca uwagę duża zawartość A12O3 i CaO, odbiegająca od innych skał magmowych. Zależnie od składu plagioklazu zawartość Na2O wynosi 2—6% wag. Anortozyty są skałami ziarnistymi o barwie zależnej od barwy plagioklazu stanowiącego głównie ich tworzywo. Szczególnie piękną grę barw w odcieniach błękitnych mają odmiany zasobne w labrador (labradoryty). Struktura anortozytów jest zwykle równoziarnista i panksenomorficzna, niekiedy gruboporfirowata, protoklazo-wa. Tekstura bezładna, rzadziej równoległa, często katakłazowa. Anortozyty występujące w utworach przedkambryjskich tworzą olbrzymie intruzje typu batolitowego. Masywy na półwyspie Labrador zajmują łącznie powierzchnie 130000 km2, masywy Quebec (Kanada) — powierzchnię 15000 km2. Tak wielkie intruzje tworzą oprócz nich jedynie granitoidy. Młodsze anortozyty natomiast występują tylko jako niewielkie masy w norytach lub gabrach.

Advertisement
Kategorie
Kwiecień 2017
P W Ś C P S N
« cze    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
  • Sjenity

    3 lata ago
    Sjenity tworzą wtrącenia i brzeżne facje większych masywów granitoidowych, np. w masywach przedkambryjskich płyty ukraińsko-wołyńskiej. Mogą też towarzyszyć gabrom lub tworzyć intruzje. Możliwe jest ich powstanie jako produktu frakcyjnej dyferencjacji magmy bazaltowej, lub sylifikacji magmy granitowej wskutek asymilacji skał uboższych w SiOg. Mikrosjenity są drobnoziarnistymi odpowiednikami…
  • Aplity

    3 lata ago
    Aplity są drobnoziarnistymi skałami żyłowymi odpowiadającymi składem silnie leukokratycznym, najzasobniejszym w SiO2 odmianom granitoidów. Zwykle zawierają ponad 70% wag. SiO2 i często ponad 10% wag. alkaliów. Zasobne są w niektóre pierwiastki śladowe. Od innych skał różni je jaśniejsza barwa, cukrowaty wygląd oraz drobnoziarnistość. Pod mikroskopem wykazują…
  • Minerały ciemne

    3 lata ago
    Najpospolitszym minerałem ciemnym jest biotyt, którego zawartość wynosi kilka procent, może jednak przekraczać nawet 20%. Tworzy makroskopowo widoczne blaszki ciemne, prawie czarne, brunatne, rzadziej zielone. Barwa zielona może być wynikiem chlorytyzacji. Niekiedy jest zrośnięty z muskowitem. Biotyt często zawiera wrostki cyrkonu z charakterystycznymi obwódkami pleochroicznymi, magnetytu,…
  • Strefy uskoków

    3 lata ago
    Prawdopodobnie znaczną rolę w kształtowaniu rzeźby kontynentów odgrywają duże strefy uskoków przesiewczych, występujące zarówno w strefach orogenicznych, jak i terygenicznych. Ich rzeźbotwórcza rola nie została jeszcze do końca wyjaśnio­na, można jednak podejrzewać, że odegrały one znaczną rolę w wypiętrzaniu na znaczne wysokości bloków litosferycznych w jatrogennie…
  • Metamorfizm regresywny

    3 lata ago
    Powszechnie obserwuje się na powierzchni ziemi występowanie skał metamorficznych, zachowanych w stanie niezmienionym, tj. odpowiadającymi warunkom, w których zostały przeobrażone, np. skały metamorficzne podłoża północno-wschodniej Polski lub archaiczne skały metamorficzne tarczy skandynawskiej. Olbrzymia większość minerałów skałotwórczych odznacza się trwałością przy obniżaniu temperatury i ciśnienia. Ich przekształcenie…