Archive for Maj, 2014

Mikrogranity

Mikrogranity, mikroadamellity, mikrogranodioryty i mikrotonality są skałami skrystalizowanymi płycej w skorupie ziemskiej. Często są tez produktami późniejszych etapów tej krystalizacji, a w związku z tym bywają zasobniejsze w granaty, turmalin, topaz i inne minerały tworzące się z magmy resztkowej. Skład chemiczny nie różni się zbytnio od składu chemicznego granitoidów. Pod mikroskopem można obserwować w nich strukturę równoziarnistą, porfirowatą lub porfirową o wielkości ziarn mniejszej od l mm, na których tle pojawiają się fenokryształy. Pospolite w tych skałach są zorientowane zrosty kwarcu i skalenia potasowego. Tekstura najczęściej bezładna, rzadziej równoległa. Niekiedy tworzą masywy o formach zbliżonych do masywów skał głębinowych, stanowią wtrącenia lub budują brzeżne części masywów granitoidów. Tworzą też sile i dajki związane z masywami skał głębinowych. Niekiedy przecinają je. Ryolity, dellenity, ryodacyty i dacyty są odpowiednikami wylewnymi lub subwulkanicznyrni granitoidów. Ustalenie ich składu mineralne-ko nie zawsze jest możliwe, gdyż często występuje w nich szkliwo magmowe, lub wręcz są wykształcone jako masy szkliste. W skałach tego typu można tylko obliczyć skład mineralny na podstawie analizy chemicznej. Zasadnicza różnica między wyszczególnionymi typami skał wylewnych polega — podobnie jak u granitoidów — na stosunku zawartości skalenia alkalicznego do plagioklazów.

Mikrostruktury i mikrotekstury

Skały metamorficzne są bardzo zróżnicowane w obrazie mikroskopowym pod względem wielkości i kształtu składników mineralnych. Na ogół wielkość ziarn niektórych minerałów zawartych w skale zmetamorfizowanej wzrasta wraz z nasileniem się procesów metamorficznych. Wyróżnia się strukturę krystalo-blastową jako charakterystyczną dla omawianych skał. Nazwa ta pochodzi od starogreckiego słowa blastein (rosnąć, kiełkować). Dotyczy ona osobników krystalicznych powstałych w skałach metamorficznych wskutek reakcji w fazie stałej. Krystalóblasty są ziarnami utworzonymi dzięki krystaloblastezie lub krócej — blastezie. Większość ziarn minerałów skał metamorficznych ma zarysy nieprawidłowe (krystaloblasty), niektóre jednak mają ściany prawidłowo rozwinięte, zwykle odpowiadające jednej z ich najprostszych form krystalograficznych. Są to idioblasty. Granaty tworzą zwykle 12-ściany rombowe, piryt — sześciany itp. Na podstawie obserwacji wzajemnych stosunków między idio- i krystaloblastami F. Becke uporządkował minerały występujące w skałach metamorficznych formułując szereg idioblastezy.

Minerały ciemne

Najpospolitszym minerałem ciemnym jest biotyt, którego zawartość wynosi kilka procent, może jednak przekraczać nawet 20%. Tworzy makroskopowo widoczne blaszki ciemne, prawie czarne, brunatne, rzadziej zielone. Barwa zielona może być wynikiem chlorytyzacji. Niekiedy jest zrośnięty z muskowitem. Biotyt często zawiera wrostki cyrkonu z charakterystycznymi obwódkami pleochroicznymi, magnetytu, apatytu, turmalinu, orlytu i in. oraz siatkę sagenitową. Jest ona produktem chlorytyzacji minerałów ciemnych, w trakcie której zwolniony TiO2 tworzy te osobliwe skupienia. Amfibole częściej, lecz w niewielkiej ilości, spotyka się w granodiorytach i tonalitach. W tych ostatnich występują zwykłe wraz z biotytem, lecz stanowić mogą jedyny minerał ciemny (granit hornblendowy). W granitach alkalicznych bogatych w Na2O pojawia się riebeckit. Pirokseny są jeszcze rzadziej spotykanymi składnikami granitoidów, W tonalitach i granodiorytach występuje niekiedy diopsyd lub augit, a w granitach bezalkalicznych egiryn (granity egirynowej. Muskowit odgrywa mniejszą rolę, często jednak go brak (granityt). Niekiedy stanowi jednak minerał główny. Może też pochodzić z rozkładu glinokrzemianów, zwłaszcza skaleni (serycyt). Produktem przeobrażenia deuterycznego skalenia sodowego jest paragonit. Najpospolitszymi minerałami pobocznymi w granitoidach są: cyrkon, apatyt i magnetyt, tworzące najczęściej wrostki w minerałach głównych.

Relikty

W miarę rozwoju procesów metamorficznych czy metasomatycznych w skale przeobrażonej pojawiają się nowe minerały oraz struktury i tekstury typowe dla danego rodzaju przeobrażenia i stopnia jego zaawansowania. W skale przeobrażonej często jednak można dostrzec pewne elementy zachowane ze skały pierwotnej lub z dawniejszych stadiów przebudowy. Są to relikty. Poznanie reliktów ma zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia genezy skały przeobrażonej i mechanizmu przetworzenia materiału pierwotnego. Wyróżnia się trzy typy reliktów: strukturalne, teksturalne i mineralne. Aby określić typ struktury reliktowej dodaje się przedrostek blasto do wyrażenia określającego pierwotną strukturę skały, np. struktura blastopsamitowa — struktura skały zmetamorfizowanej z reliktami piaskowca, struktura blastoporfirowa — powstała ze skały wylewnej, tj. zawierająca relikty prakryształów i ciasta skalnego itp. W przebiegu przeobrażeń, jakim ulegał materiał skalny, wyróżnia się stadia wcześniejsze (stadia i utwory protogeniczne), poprzedzające główny okres, w czasie którego skała uzyskała najbardziej typowe cechy, oraz stadia późniejsze, których przykładem są produkty autometasomatozy pojawiające się w skałach magmowych.

Advertisement
Kategorie
Maj 2014
P W Ś C P S N
    cze »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  
  • Metamorfizm regresywny

    4 lata ago
    Powszechnie obserwuje się na powierzchni ziemi występowanie skał metamorficznych, zachowanych w stanie niezmienionym, tj. odpowiadającymi warunkom, w których zostały przeobrażone, np. skały metamorficzne podłoża północno-wschodniej Polski lub archaiczne skały metamorficzne tarczy skandynawskiej. Olbrzymia większość minerałów skałotwórczych odznacza się trwałością przy obniżaniu temperatury i ciśnienia. Ich przekształcenie…
  • Strefy uskoków

    4 lata ago
    Prawdopodobnie znaczną rolę w kształtowaniu rzeźby kontynentów odgrywają duże strefy uskoków przesiewczych, występujące zarówno w strefach orogenicznych, jak i terygenicznych. Ich rzeźbotwórcza rola nie została jeszcze do końca wyjaśnio­na, można jednak podejrzewać, że odegrały one znaczną rolę w wypiętrzaniu na znaczne wysokości bloków litosferycznych w jatrogennie…
  • Klasa diorytu i andezytu

    4 lata ago
    Głównymi składnikami skał tworzących tę klasę są: średniozasadowy plagioklaz (zwykle andezyn) oraz hornblenda, a w mniejszym stopniu pirokseny lub inne minerały ciemne. Są to skały nasycone krzemionką. Kwarc jest w nich nieobecny lub pojawia się w ilości mniejszej od 10%. Wartość ta stanowi granicę między diorytami…
  • Sulfobolity

    4 lata ago
    Sulfobolity, tj. skały siarczkowe, są produktami krystalizacji magmy siarczkowej, która oddziela je od magmy pierwotnej wskutek likwacji. Proces ten następuje w trakcie krystalizacji skał ultrazasadowych. Do pełnego jego rozwoju dochodzi podczas krystalizacji norytów i gabr. Cięższa magma siarczkowa kroplami opada na dno zbiorników magmowych i po…
  • Kataklazyty i mylonity

    4 lata ago
    Kataklazyty i mylonity powstają wskutek rozkruszenia starszych twardych i kruchych skał. Składem chemicznym często są zbliżone do arkoz, szarogłazów lub granitoidów. Najpospolitszymi składnikami są: kwarc i skalenie alkaliczne oraz inne minerały wchodzące w skład skał pierwotnych. Często zawierają nieco chlorytów, serycytu lub epidotu. Mają różny wygląd…