Archive for Maj, 2014

Mikrogranity

Mikrogranity, mikroadamellity, mikrogranodioryty i mikrotonality są skałami skrystalizowanymi płycej w skorupie ziemskiej. Często są tez produktami późniejszych etapów tej krystalizacji, a w związku z tym bywają zasobniejsze w granaty, turmalin, topaz i inne minerały tworzące się z magmy resztkowej. Skład chemiczny nie różni się zbytnio od składu chemicznego granitoidów. Pod mikroskopem można obserwować w nich strukturę równoziarnistą, porfirowatą lub porfirową o wielkości ziarn mniejszej od l mm, na których tle pojawiają się fenokryształy. Pospolite w tych skałach są zorientowane zrosty kwarcu i skalenia potasowego. Tekstura najczęściej bezładna, rzadziej równoległa. Niekiedy tworzą masywy o formach zbliżonych do masywów skał głębinowych, stanowią wtrącenia lub budują brzeżne części masywów granitoidów. Tworzą też sile i dajki związane z masywami skał głębinowych. Niekiedy przecinają je. Ryolity, dellenity, ryodacyty i dacyty są odpowiednikami wylewnymi lub subwulkanicznyrni granitoidów. Ustalenie ich składu mineralne-ko nie zawsze jest możliwe, gdyż często występuje w nich szkliwo magmowe, lub wręcz są wykształcone jako masy szkliste. W skałach tego typu można tylko obliczyć skład mineralny na podstawie analizy chemicznej. Zasadnicza różnica między wyszczególnionymi typami skał wylewnych polega — podobnie jak u granitoidów — na stosunku zawartości skalenia alkalicznego do plagioklazów.

Mikrostruktury i mikrotekstury

Skały metamorficzne są bardzo zróżnicowane w obrazie mikroskopowym pod względem wielkości i kształtu składników mineralnych. Na ogół wielkość ziarn niektórych minerałów zawartych w skale zmetamorfizowanej wzrasta wraz z nasileniem się procesów metamorficznych. Wyróżnia się strukturę krystalo-blastową jako charakterystyczną dla omawianych skał. Nazwa ta pochodzi od starogreckiego słowa blastein (rosnąć, kiełkować). Dotyczy ona osobników krystalicznych powstałych w skałach metamorficznych wskutek reakcji w fazie stałej. Krystalóblasty są ziarnami utworzonymi dzięki krystaloblastezie lub krócej — blastezie. Większość ziarn minerałów skał metamorficznych ma zarysy nieprawidłowe (krystaloblasty), niektóre jednak mają ściany prawidłowo rozwinięte, zwykle odpowiadające jednej z ich najprostszych form krystalograficznych. Są to idioblasty. Granaty tworzą zwykle 12-ściany rombowe, piryt — sześciany itp. Na podstawie obserwacji wzajemnych stosunków między idio- i krystaloblastami F. Becke uporządkował minerały występujące w skałach metamorficznych formułując szereg idioblastezy.

Minerały ciemne

Najpospolitszym minerałem ciemnym jest biotyt, którego zawartość wynosi kilka procent, może jednak przekraczać nawet 20%. Tworzy makroskopowo widoczne blaszki ciemne, prawie czarne, brunatne, rzadziej zielone. Barwa zielona może być wynikiem chlorytyzacji. Niekiedy jest zrośnięty z muskowitem. Biotyt często zawiera wrostki cyrkonu z charakterystycznymi obwódkami pleochroicznymi, magnetytu, apatytu, turmalinu, orlytu i in. oraz siatkę sagenitową. Jest ona produktem chlorytyzacji minerałów ciemnych, w trakcie której zwolniony TiO2 tworzy te osobliwe skupienia. Amfibole częściej, lecz w niewielkiej ilości, spotyka się w granodiorytach i tonalitach. W tych ostatnich występują zwykłe wraz z biotytem, lecz stanowić mogą jedyny minerał ciemny (granit hornblendowy). W granitach alkalicznych bogatych w Na2O pojawia się riebeckit. Pirokseny są jeszcze rzadziej spotykanymi składnikami granitoidów, W tonalitach i granodiorytach występuje niekiedy diopsyd lub augit, a w granitach bezalkalicznych egiryn (granity egirynowej. Muskowit odgrywa mniejszą rolę, często jednak go brak (granityt). Niekiedy stanowi jednak minerał główny. Może też pochodzić z rozkładu glinokrzemianów, zwłaszcza skaleni (serycyt). Produktem przeobrażenia deuterycznego skalenia sodowego jest paragonit. Najpospolitszymi minerałami pobocznymi w granitoidach są: cyrkon, apatyt i magnetyt, tworzące najczęściej wrostki w minerałach głównych.

Relikty

W miarę rozwoju procesów metamorficznych czy metasomatycznych w skale przeobrażonej pojawiają się nowe minerały oraz struktury i tekstury typowe dla danego rodzaju przeobrażenia i stopnia jego zaawansowania. W skale przeobrażonej często jednak można dostrzec pewne elementy zachowane ze skały pierwotnej lub z dawniejszych stadiów przebudowy. Są to relikty. Poznanie reliktów ma zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia genezy skały przeobrażonej i mechanizmu przetworzenia materiału pierwotnego. Wyróżnia się trzy typy reliktów: strukturalne, teksturalne i mineralne. Aby określić typ struktury reliktowej dodaje się przedrostek blasto do wyrażenia określającego pierwotną strukturę skały, np. struktura blastopsamitowa — struktura skały zmetamorfizowanej z reliktami piaskowca, struktura blastoporfirowa — powstała ze skały wylewnej, tj. zawierająca relikty prakryształów i ciasta skalnego itp. W przebiegu przeobrażeń, jakim ulegał materiał skalny, wyróżnia się stadia wcześniejsze (stadia i utwory protogeniczne), poprzedzające główny okres, w czasie którego skała uzyskała najbardziej typowe cechy, oraz stadia późniejsze, których przykładem są produkty autometasomatozy pojawiające się w skałach magmowych.

Advertisement
Kategorie
Maj 2014
P W Ś C P S N
    cze »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  
  • Facje metamorfizmu termicznego

    5 lat ago
    Utwory metamorfizmu termicznego (kontaktowego) powstają -Wówczas gdygradient geotermiczny jest większy od 70°C/km. W szerokim zakresie temperatur dochodzących do 800—900°C, tworzą się skały facji hornfelsowych. Do utworów tych zaliczamy również czerwono spieczone w strefach kontaktowych skały ilaste, łupki plamiste i łupki gruzełkowe, tj. skały dość silnie odwodnione,…
  • Mikrostruktury i mikrotekstury

    5 lat ago
    Skały metamorficzne są bardzo zróżnicowane w obrazie mikroskopowym pod względem wielkości i kształtu składników mineralnych. Na ogół wielkość ziarn niektórych minerałów zawartych w skale zmetamorfizowanej wzrasta wraz z nasileniem się procesów metamorficznych. Wyróżnia się strukturę krystalo-blastową jako charakterystyczną dla omawianych skał. Nazwa ta pochodzi od starogreckiego…
  • Zrożnicowanie krawędzi kontynentów

    5 lat ago
    Analiza rzeźby bloków kontynentalnych w skali globalnej prowadzi do spostrze­żenia, że istnieją dwa główne rodzaje ich zewnętrznych krawędzi. Krawędzie aktywne (ang. active margins) przylegają do zbieżnych granic płyt litosferycznych, na których dominuje subdukcja lub pogrubianie skorupy kontynentalnej. Ich przeciwieństwem są krawędzie pasywne (ang. passive margins), wyznaczające…
  • S tektoniki

    5 lat ago
    Diagramy S-tektonitów charakteryzują się tym, że obecna jest na nich tylko jedna para maksimów. Przykładu dostarczają ziarna kwarcu w kwarcycie metamorficznym. Ich osie optyczne są ułożone prostopadle do płaszczyzny złupkowacenia. Czym gęściej na diagramie są zgrupowane wychodnie tych osi, tj. pola poszczególnych maksimów są mniejsze, tym…
  • Metamorfizm regresywny

    5 lat ago
    Powszechnie obserwuje się na powierzchni ziemi występowanie skał metamorficznych, zachowanych w stanie niezmienionym, tj. odpowiadającymi warunkom, w których zostały przeobrażone, np. skały metamorficzne podłoża północno-wschodniej Polski lub archaiczne skały metamorficzne tarczy skandynawskiej. Olbrzymia większość minerałów skałotwórczych odznacza się trwałością przy obniżaniu temperatury i ciśnienia. Ich przekształcenie…