Analiza mapy

Dalsza analiza mapy fizycznej globu prowadzi do spostrzeżenia, że kontynenty są rozmieszczone na powierzchni Ziemi nierównomiernie i są całkowicie lub przy­najmniej w znacznej części otoczone oceanami. Pod względem geologicznym cha­rakter kontynentalny mają także największe wyspy na oceanach (Grenlandia, Ma­dagaskar).Powierzchnia obszarów zbudowanych ze skorupy kontynentalnej nie jest jed­nakowa. Zajmują one (ich części lądowe) od ponad 50 min km2 (Eurazja) do mniej niż 2 min km2 (Madagaskar). Wśród obszarów oceanicznych wielkością wyróżnia się Ocean Spokojny, zajmując powierzchnię większą niż wszystkie obszary lądowe łącznie.Rozmieszczenie bloków kontynentalnych i obszarów oceanicznych, a także ich pochodzenie, pozostawały przez długi czas niewyjaśnione. Odpowiedź przyniosła do­piero „rewolucja naukowa” w geologii, którą okazała się rozwijana od polowy lat 60. XX w. koncepcja tektoniki płyt litosfery czynnych, określana także mianem tektoniki globalnej. Obecnie wiadomo, że główne rysy ukształtowania powierzchni Ziemi na­wiązują ściśle do zróżnicowania litosfery na ponad dwadzieścia płyt o różnej wielko­ści (ryć. 2.2). Część z nich obejmuje zarówno skorupę kontynentalną, jak i oceanicz­ną, część zbudowana jest wyłącznie ze skorupy oceanicznej (m.in. płyta pacyficzna, fi­lipińska, Nazwą). Niektóre kontynenty są położone w całości w obrębie jednej płyty (np. płyta południowoamerykańska), podczas gdy Eurazja tworzona jest przez kilka płyt przylegających do siebie. Najważniejszą cechą płyt litosferycznych jest ich ruch względem siebie, odbywający się w tempie do kilkunastu centymetrów na rok i gene­rowany przez termiczne prądy konwekcyjne w płaszczu Ziemi.

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Maj 2019
P W Ś C P S N
« cze    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
  • Klasa fojaitu i fonolitu

    5 lat ago
    Są to skały niedosycone krzemionką, obok skaleni alkalicznych pojawiają się w nich skaleniowce. Fojaity normalnie zawierają nefelin i stąd wywodzi się zwyczajowe określenie tych odmian jako sjenity nefelinowe. Są najpospolitsze w przyrodzie ze wszystkich fojaitów. Nefelin nader rzadko tworzy z nich większe kryształy idioformiczne, najczęściej jednak…
  • Relikty

    5 lat ago
    W miarę rozwoju procesów metamorficznych czy metasomatycznych w skale przeobrażonej pojawiają się nowe minerały oraz struktury i tekstury typowe dla danego rodzaju przeobrażenia i stopnia jego zaawansowania. W skale przeobrażonej często jednak można dostrzec pewne elementy zachowane ze skały pierwotnej lub z dawniejszych stadiów przebudowy. Są…
  • Rodzaje gór w kontekście tektoniki płyt

    5 lat ago
    Rozmieszczenie obszarów górskich na Ziemi nawiązuje bezpośrednio do układu płyt litosfery, a w szczególności do przebiegu granic między poszczególnymi płytami oraz stref rozłamowych w obrębie płyt, noszących nazwę ryftów śród kontynentalnych W zależności od charakteru procesów tektonicznych zachodzących w tych strefach, budowa wewnętrzna (struktura) górotworów jest…
  • Kierunki i nurty w geomorfologii

    5 lat ago
    Historia i teraźniejszość geomorfologii pokazuje, że obecne w niej były i są róż­ne kierunki i nurty. Są one znane pod specyficznymi nazwami, co może rodzić wraże­nie istnienia jednoznacznego, wewnętrznego podziału dyscypliny na jeszcze bardziej wyspecjalizowane dziedziny. O ich naturze stanowi obiekt badań (forma czy proces)oraz uwarunkowania…
  • Anortozyty

    5 lat ago
    Anortozyty są skałami głębinowymi zbudowanymi niemal wyłącznie z plagioklazu, są więc monomineralne. Minerałem tym jest najczęściej plagioklaz z szeregu labrador—andezyn, rzadziej bytownit lub oligoklaz. Nie zawierają ani kwarcu, ani skalenia potasowego. Tworzą odmiany przejściowe do gabra i do diorytu. Bywa w nich obecny mikropertyt, a także…