Archive for the ‘inne’ Category

Amfibolity

Amfibolity są drobno- lub średnioziarniste, rzadko zawierają większe ziarna. Szarozielone lub niemal czarne, teksturę mają łupkową lub bezładną. Odmiany powstałe wskutek bardziej zaawansowanego metamorfizmu, stanowiącego przejścia do skał facji granulitowej, zawierają niekiedy duże izometryczne ziarna ciemnoczerwonego granatu. Ich mikrostruktura bywa rozmaita: nemato-, grano-, dia-, a czasem również porfiroblastowa, przy czym granat tworzy zwykle największe osobniki. Mikrotekstura równoległa zaznaczona jest ułożeniem słupkowym ziarn hornblendy. Istnieją odmiany amfibolitów pod względem mikrotekstu-ralnym i mikrostrukturalnym zbliżone do diorytów. Różnica polega na obecności w amfibolitach minerałów typomorficznych, tj. granatu, epidotu, zoisytu, kordierytu, andaluzytu, sillimanitu i in., a także na odmiennym składzie hornblendy (większa zawartość Na2O w hornblendzie amfibolitów i plagioklazu, który zwykle jest zasobniejszy w cząsteczkę albitową. W amfibolitach epidotowo-plagioklazowych hornblendzie towarzyszą równe ilości epidotu i plagioklazów. Skrajnym ich członem są amfibolity epidotowo-albitowe, które zawierają czysty albit, podczas gdy człon anortytowy uległ przebudowie w epidot. Amfibolity te tworzą się w niskich temperaturach i przy stosunkowo małych ciśnieniach. Odmiany powstające w wyższych temperaturach cechuje obecność sillimanitu. Pod względem chemicznym amfibolity są zbliżone do skał grupy gabra i bazaltu.

Analiza mapy

Dalsza analiza mapy fizycznej globu prowadzi do spostrzeżenia, że kontynenty są rozmieszczone na powierzchni Ziemi nierównomiernie i są całkowicie lub przy­najmniej w znacznej części otoczone oceanami. Pod względem geologicznym cha­rakter kontynentalny mają także największe wyspy na oceanach (Grenlandia, Ma­dagaskar).Powierzchnia obszarów zbudowanych ze skorupy kontynentalnej nie jest jed­nakowa. Zajmują one (ich części lądowe) od ponad 50 min km2 (Eurazja) do mniej niż 2 min km2 (Madagaskar). Wśród obszarów oceanicznych wielkością wyróżnia się Ocean Spokojny, zajmując powierzchnię większą niż wszystkie obszary lądowe łącznie.Rozmieszczenie bloków kontynentalnych i obszarów oceanicznych, a także ich pochodzenie, pozostawały przez długi czas niewyjaśnione. Odpowiedź przyniosła do­piero „rewolucja naukowa” w geologii, którą okazała się rozwijana od polowy lat 60. XX w. koncepcja tektoniki płyt litosfery czynnych, określana także mianem tektoniki globalnej. Obecnie wiadomo, że główne rysy ukształtowania powierzchni Ziemi na­wiązują ściśle do zróżnicowania litosfery na ponad dwadzieścia płyt o różnej wielko­ści (ryć. 2.2). Część z nich obejmuje zarówno skorupę kontynentalną, jak i oceanicz­ną, część zbudowana jest wyłącznie ze skorupy oceanicznej (m.in. płyta pacyficzna, fi­lipińska, Nazwą). Niektóre kontynenty są położone w całości w obrębie jednej płyty (np. płyta południowoamerykańska), podczas gdy Eurazja tworzona jest przez kilka płyt przylegających do siebie. Najważniejszą cechą płyt litosferycznych jest ich ruch względem siebie, odbywający się w tempie do kilkunastu centymetrów na rok i gene­rowany przez termiczne prądy konwekcyjne w płaszczu Ziemi.

Anortozyty

Anortozyty są skałami głębinowymi zbudowanymi niemal wyłącznie z plagioklazu, są więc monomineralne. Minerałem tym jest najczęściej plagioklaz z szeregu labrador—andezyn, rzadziej bytownit lub oligoklaz. Nie zawierają ani kwarcu, ani skalenia potasowego. Tworzą odmiany przejściowe do gabra i do diorytu. Bywa w nich obecny mikropertyt, a także małe ilości piroksenów. Zwraca uwagę duża zawartość A12O3 i CaO, odbiegająca od innych skał magmowych. Zależnie od składu plagioklazu zawartość Na2O wynosi 2—6% wag. Anortozyty są skałami ziarnistymi o barwie zależnej od barwy plagioklazu stanowiącego głównie ich tworzywo. Szczególnie piękną grę barw w odcieniach błękitnych mają odmiany zasobne w labrador (labradoryty). Struktura anortozytów jest zwykle równoziarnista i panksenomorficzna, niekiedy gruboporfirowata, protoklazo-wa. Tekstura bezładna, rzadziej równoległa, często katakłazowa. Anortozyty występujące w utworach przedkambryjskich tworzą olbrzymie intruzje typu batolitowego. Masywy na półwyspie Labrador zajmują łącznie powierzchnie 130000 km2, masywy Quebec (Kanada) — powierzchnię 15000 km2. Tak wielkie intruzje tworzą oprócz nich jedynie granitoidy. Młodsze anortozyty natomiast występują tylko jako niewielkie masy w norytach lub gabrach.

Aplity

Aplity są drobnoziarnistymi skałami żyłowymi odpowiadającymi składem silnie leukokratycznym, najzasobniejszym w SiO2 odmianom granitoidów. Zwykle zawierają ponad 70% wag. SiO2 i często ponad 10% wag. alkaliów. Zasobne są w niektóre pierwiastki śladowe. Od innych skał różni je jaśniejsza barwa, cukrowaty wygląd oraz drobnoziarnistość. Pod mikroskopem wykazują strukturę panksenomorfłczną. Tekstura bezładna. Stanowią żyły powiązane z masywami grani toidowymi. Bardzo drobnoziarniste leukokratyczne odmiany granitów występujące w większych masach bywają określane mianem granitów aplitowych. Aplity są traktowane jako końcowe ogniwo normalnego szeregu dyferencjacji magmy: gabro-dioryt-granodioryt-granit-aplit. Pegmatyty są -skałami żyłowymi odróżniającymi się od otoczenia wielkimi rozmiarami ziarn, np. skalenie alkaliczne tworzą w nich osobniki dochodzące do 40 m3, a spodumen kryształy o długości do 16 m. Zawierają koncentracje wielu pierwiastków słabiej rozpowszechnionych łącznie z ich fazami krystalicznymi, np. zasobne bywają w minerały litu (lepidolit i in.), rubidu i cezu (zawartość Rb w lepidolicie dochodzi do 4,9, a Cs do 1,9% wag.), berylu (beryl, chryzoberyl, fenakit i in.), strontu (apatyt strontowy), skandu (thortveityt), ziem rzadkich, cyrkonu, hafnu, niobu i tantalu, manganu, boru (turmaliny, aksynit, datolit i in.), germanu, cyny, fosforu, fluoru, a także uranu i toru.

Advertisement
Kategorie
Luty 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728  
  • Mikrogranity

    4 lata ago
    Mikrogranity, mikroadamellity, mikrogranodioryty i mikrotonality są skałami skrystalizowanymi płycej w skorupie ziemskiej. Często są tez produktami późniejszych etapów tej krystalizacji, a w związku z tym bywają zasobniejsze w granaty, turmalin, topaz i inne minerały tworzące się z magmy resztkowej. Skład chemiczny nie różni się zbytnio od…
  • Minerały ciemne

    4 lata ago
    Najpospolitszym minerałem ciemnym jest biotyt, którego zawartość wynosi kilka procent, może jednak przekraczać nawet 20%. Tworzy makroskopowo widoczne blaszki ciemne, prawie czarne, brunatne, rzadziej zielone. Barwa zielona może być wynikiem chlorytyzacji. Niekiedy jest zrośnięty z muskowitem. Biotyt często zawiera wrostki cyrkonu z charakterystycznymi obwódkami pleochroicznymi, magnetytu,…
  • Strefy uskoków

    4 lata ago
    Prawdopodobnie znaczną rolę w kształtowaniu rzeźby kontynentów odgrywają duże strefy uskoków przesiewczych, występujące zarówno w strefach orogenicznych, jak i terygenicznych. Ich rzeźbotwórcza rola nie została jeszcze do końca wyjaśnio­na, można jednak podejrzewać, że odegrały one znaczną rolę w wypiętrzaniu na znaczne wysokości bloków litosferycznych w jatrogennie…
  • Hipotezy

    4 lata ago
    Istnieją rozmaite hipotezy o genezie anortozytów, być może powstały w wyniku frakcyjnej krystalizacji magmy bazaltowej. Tworzyć się miały wówczas duże ilości plagioklazów i niewielkie ilości minerałów ciemnych, które były zawieszone w magmie w czasie jej wznoszenia się w wyższe partie skorupy ziemskiej. W trakcie powolnej intruzji…
  • Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

    4 lata ago
    Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi…