Archive for the ‘skały’ Category

Facja zieleńcowa

Dla skał facji zieleńcowej oraz facji glaukofanowej najbardziej charakterystyczne są struktury lepidoblastowe lub granolepfdoblastowe. Tekstura tych skał, często mających foliację i laminację, jest łupkowa, przy czym warstewki bywają falisto powyginane. W obrazie mikroskopowym często wykazują strukturą porfiroblastową spowodowaną np. w zieleńcach występowaniem większych porfiroblastów albitu na tle drobnej grano-lepidoblastowej masy skalnej. Skały facji amfibolitowych zależnie od składu mineralnego wyróżniają się strukturami granoblastowymi (przewaga kwarcu, skaleni), lepidoblastowymi lub nematoblastowymi. Gnejsy na ogół wykazują struktury grano-lub porfiroblastowe oraz swoiste struktury gnejsowe. W niektórych gnejsach spotyka się makroskopowo zauważalne większe porfiroblasty, najczęściej skaleni, których istnienie warunkuje wyróżnienie struktury porfiroblastowej. Są to gnejsy oczkowe. Marmury i kwarcyty mają strukturę granoblastową. W marmurach powszechnie spotyka się translacyjne zbliźniaczenia kalcytu czy dolomitu oraz strukturę mozaikową, która jest wytworzona wskutek stykania się granoblastów o zarysach poligonalnych. W budowie kwarcytów mogą uczestniczyć zazębiające się krystaloblasty kwarcu. Jest to struktura kwarcytowa, suturowa lub ząbkowana.

Facje metamorfizmu termicznego

Utwory metamorfizmu termicznego (kontaktowego) powstają -Wówczas gdygradient geotermiczny jest większy od 70°C/km. W szerokim zakresie temperatur dochodzących do 800—900°C, tworzą się skały facji hornfelsowych. Do utworów tych zaliczamy również czerwono spieczone w strefach kontaktowych skały ilaste, łupki plamiste i łupki gruzełkowe, tj. skały dość silnie odwodnione, ze znaczną ilością naruszonych termicznie minerałów i zapoczątkowaną rekrystalizację produktów przeobrażeń termicznych. Zmiany te są bardziej zaawansowane w łupkach gruzełkowych zawierających już porfiroblasty mik, skaleni i ciastolina. Facja albitowo-epidotowo-hornfelsowa jest charakterystyczna dla najdalszej części aureoli kontaktu. Jej utwory cechuje bogactwo reliktów skał pierwotnych. Bliżej strefy kontaktowej jest rozwinięta iacja hornblendowo-hornfelsowa ze skałami zawierającymi miki (biotyt, niuskowit), skalenie, ainfibole, grossular, wezuwian, wollastonit, diopsyd, forsteryt, kalcyt, dolomit, brucyt oraz spinel. W facji tej jest dużo odmian minerałów, których powstanie wiąże się ze zróżnicowaniem składu chemicznego skał pierwotnych i różną temperaturą i ciśnieniem. Najbliżej kontaktu występują skały facji piroksenowo-hornfelsowej.

Skaleń

Skaleń potasowy, główny minerał sjenitów, występuje w postaci ortoklazu lub mikroklinu, albo też jako składnik pertytów. Z plagioklazów najczęstszy jest oligoklaz lub andezyn. Minerały ciemne reprezentuje hornblenda zielona lub biotyt, rzadziej piroksen. Spośród minerałów akcesorycznych spotyka się cyrkon, apatyt, tytanit, korund, a z minerałów wtórnych —chloryty i epidot. Sjenity zwyczajne zawierają plagioklaz, np. oligoklaz, natomiast w sjenitach alkalicznych obecny jest albit, który w niektórych odmianach przeważa nad skaleniem potasowym. W sjenitach peralkalicznych obecne są tylko skalenie alkaliczne oraz amfibole lub pirokseny alkaliczne. Przykładem takiej skały jest umptekit występujący na półwyspie Kola, Zawiera mikropertyt, arfvedsonit i egiryn. Reprezentantami skał pośrednich między sjenitami alkalicznymi i peralkalicznymi są: pułaskit, który obok egirynu i arfwedsonitu niekiedy zawiera biotyt, barkevikit i diopsyd, oraz nordmarkit z egirynem itp. Struktura i tekstura sjenitów jest podobna do granitów. Przeważnie jest to struktura hipautomorficzna, a tekstura bezładna, rzadziej równoległa. Spotyka się też odmiany porfirowate.

Zieleńce i łupki

Zieleńce i łupki zieleńcowe są najbardziej typowymi przedstawicielami facji zieleńcowej, a także jednymi z najbardziej rozpowszechnionych skał serii metamorficznych tej facji, zwłaszcza powstałych w pa-leozoicznych obszarach geosynklinalnych. Powstały wskutek przeobrażenia bazaltów i ich tufów oraz intruzji diabazowych utworzonych jako produkty wulkanizmu podmorskiego. Często towarzyszą łupkom krystalicznym zasobnym w mangan, które zawierają magnetyt, hematyt, spessartyn i piedmontyt, tj. manganowe odmiany granatu i epidotu. Głównymi składnikami zieleńców są: albit, epidot i chloryt, niekiedy także aktynolit. Jako minerały poboczne występują: magnetyt, tytanit, apatyt, kwarc oraz biotyt, częste są w nich węglany. Ich skład chemiczny zbliżony jest do bazaltów, diabazów lub spilitów. Zieleńce i łupki zieleńcowe są barwy zielonej przeważnie są ciemnozielone z odcieniem fioletowym lub niebieskawym. Wietrzejąc uzyskują barwę brunatną. Teksturę mają łupkową, a w przypadku łupków zieleńcowych wyraźnie zaznaczoną foliację. W zieleńcach zdarzają się grube ławice o budowie zbitej. Dostrzega się w nich niekiedy mikroskopowo widoczne relikty skał wylewnych, np. ślady tekstury migdałowcowej. Mikrostrukturę mają porfiroblastową, z większymi ziarnami postrzępionych aibitów na tle łuseczkowej masy chlorytowo-epidotowej z albitem i aktynolitem.

Advertisement
Kategorie
Grudzień 2017
P W Ś C P S N
« cze    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
  • Związki z naukami

    4 lata ago
    Związki z naukami geologicznymi są w geomorfologii szczególnie silne. Po pierw­sze, czynniki endogeniczne stwarzają nadrzędne ramy działania procesów rzeźbo­twórczych, a w specyficznych przypadkach są bezpośrednio odpowiedzialne za po­wstawanie nowych form rzeźby (formy wulkaniczne i tektoniczne). Po drugie, główne rysy rzeźby powierzchni Ziemi nie mogą być zrozumiane…
  • Hipotezy

    4 lata ago
    Istnieją rozmaite hipotezy o genezie anortozytów, być może powstały w wyniku frakcyjnej krystalizacji magmy bazaltowej. Tworzyć się miały wówczas duże ilości plagioklazów i niewielkie ilości minerałów ciemnych, które były zawieszone w magmie w czasie jej wznoszenia się w wyższe partie skorupy ziemskiej. W trakcie powolnej intruzji…
  • Strefy uskoków

    4 lata ago
    Prawdopodobnie znaczną rolę w kształtowaniu rzeźby kontynentów odgrywają duże strefy uskoków przesiewczych, występujące zarówno w strefach orogenicznych, jak i terygenicznych. Ich rzeźbotwórcza rola nie została jeszcze do końca wyjaśnio­na, można jednak podejrzewać, że odegrały one znaczną rolę w wypiętrzaniu na znaczne wysokości bloków litosferycznych w jatrogennie…
  • Kataklazyty i mylonity

    4 lata ago
    Kataklazyty i mylonity powstają wskutek rozkruszenia starszych twardych i kruchych skał. Składem chemicznym często są zbliżone do arkoz, szarogłazów lub granitoidów. Najpospolitszymi składnikami są: kwarc i skalenie alkaliczne oraz inne minerały wchodzące w skład skał pierwotnych. Często zawierają nieco chlorytów, serycytu lub epidotu. Mają różny wygląd…
  • Metamorfizm regresywny

    4 lata ago
    Powszechnie obserwuje się na powierzchni ziemi występowanie skał metamorficznych, zachowanych w stanie niezmienionym, tj. odpowiadającymi warunkom, w których zostały przeobrażone, np. skały metamorficzne podłoża północno-wschodniej Polski lub archaiczne skały metamorficzne tarczy skandynawskiej. Olbrzymia większość minerałów skałotwórczych odznacza się trwałością przy obniżaniu temperatury i ciśnienia. Ich przekształcenie…