Formy planetarne i ich związek z tektonika płyt

Największymi formami rzeźby wyróżnianymi na powierzchni Ziemi są kontynen­ty i obszary oceaniczne, określane jako formy planetarne. Podział taki jest oczywisty w świetle fizycznej mapy globu, która pokazuje zasięg obszarów lądowych i mor­skich, ale ma też swoje głębsze uzasadnienie. Dwudzielność rzeźby Ziemi jest wyraź­na na histogramie częstości występowania różnych przedziałów wysokościowych, a także na jej przetworzonej postaci – krzywej hipsograficznej (RAMKA 2.1). Z wy­kresów tych wynika, że największe obszary na powierzchni Ziemi zajmują dna oce­aniczne na głębokości 4000-5000 m poniżej poziomu morza oraz obszary lądowe w przedziale wysokości 0-1000 m. Wysokości (głębokości) pośrednie pojawiają się ze znacznie niższą frekwencją, natomiast fragmenty den oceanicznych poniżej 7000 m oraz lądy wzniesione powyżej 5000 m mają zupełnie marginalne znaczenie. wynika, że lądy zajmują około 29% powierzchni planety, ale wyraźne załamanie krzywej, występujące już w obszarze podmorskim, „odcina” około 37% powierzchni.

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Sierpień 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
  • Zrożnicowanie krawędzi kontynentów

    4 lata ago
    Analiza rzeźby bloków kontynentalnych w skali globalnej prowadzi do spostrze­żenia, że istnieją dwa główne rodzaje ich zewnętrznych krawędzi. Krawędzie aktywne (ang. active margins) przylegają do zbieżnych granic płyt litosferycznych, na których dominuje subdukcja lub pogrubianie skorupy kontynentalnej. Ich przeciwieństwem są krawędzie pasywne (ang. passive margins), wyznaczające…
  • Sjenity

    4 lata ago
    Sjenity tworzą wtrącenia i brzeżne facje większych masywów granitoidowych, np. w masywach przedkambryjskich płyty ukraińsko-wołyńskiej. Mogą też towarzyszyć gabrom lub tworzyć intruzje. Możliwe jest ich powstanie jako produktu frakcyjnej dyferencjacji magmy bazaltowej, lub sylifikacji magmy granitowej wskutek asymilacji skał uboższych w SiOg. Mikrosjenity są drobnoziarnistymi odpowiednikami…
  • Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

    4 lata ago
    Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi…
  • Zieleńce i łupki

    4 lata ago
    Zieleńce i łupki zieleńcowe są najbardziej typowymi przedstawicielami facji zieleńcowej, a także jednymi z najbardziej rozpowszechnionych skał serii metamorficznych tej facji, zwłaszcza powstałych w pa-leozoicznych obszarach geosynklinalnych. Powstały wskutek przeobrażenia bazaltów i ich tufów oraz intruzji diabazowych utworzonych jako produkty wulkanizmu podmorskiego. Często towarzyszą łupkom krystalicznym…
  • Rodzaje gór w kontekście tektoniki płyt

    4 lata ago
    Rozmieszczenie obszarów górskich na Ziemi nawiązuje bezpośrednio do układu płyt litosfery, a w szczególności do przebiegu granic między poszczególnymi płytami oraz stref rozłamowych w obrębie płyt, noszących nazwę ryftów śród kontynentalnych W zależności od charakteru procesów tektonicznych zachodzących w tych strefach, budowa wewnętrzna (struktura) górotworów jest…