Aplity

Aplity są drobnoziarnistymi skałami żyłowymi odpowiadającymi składem silnie leukokratycznym, najzasobniejszym w SiO2 odmianom granitoidów. Zwykle zawierają ponad 70% wag. SiO2 i często ponad 10% wag. alkaliów. Zasobne są w niektóre pierwiastki śladowe. Od innych skał różni je jaśniejsza barwa, cukrowaty wygląd oraz drobnoziarnistość. Pod mikroskopem wykazują strukturę panksenomorfłczną. Tekstura bezładna. Stanowią żyły powiązane z masywami grani toidowymi. Bardzo drobnoziarniste leukokratyczne odmiany granitów występujące w większych masach bywają określane mianem granitów aplitowych. Aplity są traktowane jako końcowe ogniwo normalnego szeregu dyferencjacji magmy: gabro-dioryt-granodioryt-granit-aplit. Pegmatyty są -skałami żyłowymi odróżniającymi się od otoczenia wielkimi rozmiarami ziarn, np. skalenie alkaliczne tworzą w nich osobniki dochodzące do 40 m3, a spodumen kryształy o długości do 16 m. Zawierają koncentracje wielu pierwiastków słabiej rozpowszechnionych łącznie z ich fazami krystalicznymi, np. zasobne bywają w minerały litu (lepidolit i in.), rubidu i cezu (zawartość Rb w lepidolicie dochodzi do 4,9, a Cs do 1,9% wag.), berylu (beryl, chryzoberyl, fenakit i in.), strontu (apatyt strontowy), skandu (thortveityt), ziem rzadkich, cyrkonu, hafnu, niobu i tantalu, manganu, boru (turmaliny, aksynit, datolit i in.), germanu, cyny, fosforu, fluoru, a także uranu i toru.

Facja zieleńcowa

Dla skał facji zieleńcowej oraz facji glaukofanowej najbardziej charakterystyczne są struktury lepidoblastowe lub granolepfdoblastowe. Tekstura tych skał, często mających foliację i laminację, jest łupkowa, przy czym warstewki bywają falisto powyginane. W obrazie mikroskopowym często wykazują strukturą porfiroblastową spowodowaną np. w zieleńcach występowaniem większych porfiroblastów albitu na tle drobnej grano-lepidoblastowej masy skalnej. Skały facji amfibolitowych zależnie od składu mineralnego wyróżniają się strukturami granoblastowymi (przewaga kwarcu, skaleni), lepidoblastowymi lub nematoblastowymi. Gnejsy na ogół wykazują struktury grano-lub porfiroblastowe oraz swoiste struktury gnejsowe. W niektórych gnejsach spotyka się makroskopowo zauważalne większe porfiroblasty, najczęściej skaleni, których istnienie warunkuje wyróżnienie struktury porfiroblastowej. Są to gnejsy oczkowe. Marmury i kwarcyty mają strukturę granoblastową. W marmurach powszechnie spotyka się translacyjne zbliźniaczenia kalcytu czy dolomitu oraz strukturę mozaikową, która jest wytworzona wskutek stykania się granoblastów o zarysach poligonalnych. W budowie kwarcytów mogą uczestniczyć zazębiające się krystaloblasty kwarcu. Jest to struktura kwarcytowa, suturowa lub ząbkowana.

Facje metamorfizmu termicznego

Utwory metamorfizmu termicznego (kontaktowego) powstają -Wówczas gdygradient geotermiczny jest większy od 70°C/km. W szerokim zakresie temperatur dochodzących do 800—900°C, tworzą się skały facji hornfelsowych. Do utworów tych zaliczamy również czerwono spieczone w strefach kontaktowych skały ilaste, łupki plamiste i łupki gruzełkowe, tj. skały dość silnie odwodnione, ze znaczną ilością naruszonych termicznie minerałów i zapoczątkowaną rekrystalizację produktów przeobrażeń termicznych. Zmiany te są bardziej zaawansowane w łupkach gruzełkowych zawierających już porfiroblasty mik, skaleni i ciastolina. Facja albitowo-epidotowo-hornfelsowa jest charakterystyczna dla najdalszej części aureoli kontaktu. Jej utwory cechuje bogactwo reliktów skał pierwotnych. Bliżej strefy kontaktowej jest rozwinięta iacja hornblendowo-hornfelsowa ze skałami zawierającymi miki (biotyt, niuskowit), skalenie, ainfibole, grossular, wezuwian, wollastonit, diopsyd, forsteryt, kalcyt, dolomit, brucyt oraz spinel. W facji tej jest dużo odmian minerałów, których powstanie wiąże się ze zróżnicowaniem składu chemicznego skał pierwotnych i różną temperaturą i ciśnieniem. Najbliżej kontaktu występują skały facji piroksenowo-hornfelsowej.

Fojaity

Fojaity są jasnoszare, różowe, ciemnoszare, zielonawe lub brunatna-we w przypadku większej zawartości minerałów ciemnych, zwłaszcza tworzących mniejsze ziarna. Niekiedy są skałami gruboziarnistymi, często jednak są drobnoziarniste. Pod mikroskopem wykazują strukturę hipidiomorficznoziarnistą lub porfirowatą. Teksturę mają bezładną lub smugową od minerałów ciemnych. Fojaity tworzą masywy o powierzchni do kilkuset kilometrów kwadratowych, np. masyw Umptek i Lujavr na półwyspie Kola, Masyw Julianehaab na Grenlandii, Pilansberg w południowej Afryce i in. Pojawiają się także w postaci mniejszych pni, lakolitów dajek i sili. Współwystępują także ze skałami bardziej zasadowymi np. skałami klasy teralitu i tefrytu. Fojaity i skały pokrewne tworzą się najprawdopodobniej jako produkty różnych procesów. Mogą stanowić produkt frakcyjnej krystalizacji magmy bazaltu oliwinowego lub być produktem krystalizacji magmy bazaltowej wzbogaconej w niektóre składniki wskutek asymilacji wapieni, co prowadzi do niedostatku SiO2 i powoduje krystalizację skaleniowcow w miejsce skaleni. Wysuwane są też przypuszczenia, że fojaity mogą być produktami dyferencjacji magmy przez konwekcję przy udziale składników lotnych i przez dyfuzję termiczną. Pod wpływem składników lotnych miał nastąpić rozkład skaleni i krystalizacja skaleniowcow. Proces ten wzbogacić miał resztkową magmę w alkalia i nadać alkaliczny charakter produktom tej krystalizacji.

Advertisement
Kategorie
Kwiecień 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  
  • Kierunki i nurty w geomorfologii

    4 lata ago
    Historia i teraźniejszość geomorfologii pokazuje, że obecne w niej były i są róż­ne kierunki i nurty. Są one znane pod specyficznymi nazwami, co może rodzić wraże­nie istnienia jednoznacznego, wewnętrznego podziału dyscypliny na jeszcze bardziej wyspecjalizowane dziedziny. O ich naturze stanowi obiekt badań (forma czy proces)oraz uwarunkowania…
  • Facja zieleńcowa

    4 lata ago
    Dla skał facji zieleńcowej oraz facji glaukofanowej najbardziej charakterystyczne są struktury lepidoblastowe lub granolepfdoblastowe. Tekstura tych skał, często mających foliację i laminację, jest łupkowa, przy czym warstewki bywają falisto powyginane. W obrazie mikroskopowym często wykazują strukturą porfiroblastową spowodowaną np. w zieleńcach występowaniem większych porfiroblastów albitu na…
  • Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

    4 lata ago
    Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi…
  • Łupki talkowe

    4 lata ago
    Badania orientacji porfiroblastów albitu wykazują, że skrystalizowały one w trakcie deformowania i przeobrażenia skały pierwotnej. Łupki talkowe wyróżniają się zasobnością w talk, któremu towarzyszą: aktynolit, chloryt, minerały grupy serpentynu lub magnezyt i dolomit. Ułożenie warstewek i łusek talku uwidacznia teksturę równoległą, jakkolwiek towarzyszący magnezyt jest na…
  • Sulfobolity

    4 lata ago
    Sulfobolity, tj. skały siarczkowe, są produktami krystalizacji magmy siarczkowej, która oddziela je od magmy pierwotnej wskutek likwacji. Proces ten następuje w trakcie krystalizacji skał ultrazasadowych. Do pełnego jego rozwoju dochodzi podczas krystalizacji norytów i gabr. Cięższa magma siarczkowa kroplami opada na dno zbiorników magmowych i po…