Aplity

Aplity są drobnoziarnistymi skałami żyłowymi odpowiadającymi składem silnie leukokratycznym, najzasobniejszym w SiO2 odmianom granitoidów. Zwykle zawierają ponad 70% wag. SiO2 i często ponad 10% wag. alkaliów. Zasobne są w niektóre pierwiastki śladowe. Od innych skał różni je jaśniejsza barwa, cukrowaty wygląd oraz drobnoziarnistość. Pod mikroskopem wykazują strukturę panksenomorfłczną. Tekstura bezładna. Stanowią żyły powiązane z masywami grani toidowymi. Bardzo drobnoziarniste leukokratyczne odmiany granitów występujące w większych masach bywają określane mianem granitów aplitowych. Aplity są traktowane jako końcowe ogniwo normalnego szeregu dyferencjacji magmy: gabro-dioryt-granodioryt-granit-aplit. Pegmatyty są -skałami żyłowymi odróżniającymi się od otoczenia wielkimi rozmiarami ziarn, np. skalenie alkaliczne tworzą w nich osobniki dochodzące do 40 m3, a spodumen kryształy o długości do 16 m. Zawierają koncentracje wielu pierwiastków słabiej rozpowszechnionych łącznie z ich fazami krystalicznymi, np. zasobne bywają w minerały litu (lepidolit i in.), rubidu i cezu (zawartość Rb w lepidolicie dochodzi do 4,9, a Cs do 1,9% wag.), berylu (beryl, chryzoberyl, fenakit i in.), strontu (apatyt strontowy), skandu (thortveityt), ziem rzadkich, cyrkonu, hafnu, niobu i tantalu, manganu, boru (turmaliny, aksynit, datolit i in.), germanu, cyny, fosforu, fluoru, a także uranu i toru.

Facja zieleńcowa

Dla skał facji zieleńcowej oraz facji glaukofanowej najbardziej charakterystyczne są struktury lepidoblastowe lub granolepfdoblastowe. Tekstura tych skał, często mających foliację i laminację, jest łupkowa, przy czym warstewki bywają falisto powyginane. W obrazie mikroskopowym często wykazują strukturą porfiroblastową spowodowaną np. w zieleńcach występowaniem większych porfiroblastów albitu na tle drobnej grano-lepidoblastowej masy skalnej. Skały facji amfibolitowych zależnie od składu mineralnego wyróżniają się strukturami granoblastowymi (przewaga kwarcu, skaleni), lepidoblastowymi lub nematoblastowymi. Gnejsy na ogół wykazują struktury grano-lub porfiroblastowe oraz swoiste struktury gnejsowe. W niektórych gnejsach spotyka się makroskopowo zauważalne większe porfiroblasty, najczęściej skaleni, których istnienie warunkuje wyróżnienie struktury porfiroblastowej. Są to gnejsy oczkowe. Marmury i kwarcyty mają strukturę granoblastową. W marmurach powszechnie spotyka się translacyjne zbliźniaczenia kalcytu czy dolomitu oraz strukturę mozaikową, która jest wytworzona wskutek stykania się granoblastów o zarysach poligonalnych. W budowie kwarcytów mogą uczestniczyć zazębiające się krystaloblasty kwarcu. Jest to struktura kwarcytowa, suturowa lub ząbkowana.

Facje metamorfizmu termicznego

Utwory metamorfizmu termicznego (kontaktowego) powstają -Wówczas gdygradient geotermiczny jest większy od 70°C/km. W szerokim zakresie temperatur dochodzących do 800—900°C, tworzą się skały facji hornfelsowych. Do utworów tych zaliczamy również czerwono spieczone w strefach kontaktowych skały ilaste, łupki plamiste i łupki gruzełkowe, tj. skały dość silnie odwodnione, ze znaczną ilością naruszonych termicznie minerałów i zapoczątkowaną rekrystalizację produktów przeobrażeń termicznych. Zmiany te są bardziej zaawansowane w łupkach gruzełkowych zawierających już porfiroblasty mik, skaleni i ciastolina. Facja albitowo-epidotowo-hornfelsowa jest charakterystyczna dla najdalszej części aureoli kontaktu. Jej utwory cechuje bogactwo reliktów skał pierwotnych. Bliżej strefy kontaktowej jest rozwinięta iacja hornblendowo-hornfelsowa ze skałami zawierającymi miki (biotyt, niuskowit), skalenie, ainfibole, grossular, wezuwian, wollastonit, diopsyd, forsteryt, kalcyt, dolomit, brucyt oraz spinel. W facji tej jest dużo odmian minerałów, których powstanie wiąże się ze zróżnicowaniem składu chemicznego skał pierwotnych i różną temperaturą i ciśnieniem. Najbliżej kontaktu występują skały facji piroksenowo-hornfelsowej.

Fojaity

Fojaity są jasnoszare, różowe, ciemnoszare, zielonawe lub brunatna-we w przypadku większej zawartości minerałów ciemnych, zwłaszcza tworzących mniejsze ziarna. Niekiedy są skałami gruboziarnistymi, często jednak są drobnoziarniste. Pod mikroskopem wykazują strukturę hipidiomorficznoziarnistą lub porfirowatą. Teksturę mają bezładną lub smugową od minerałów ciemnych. Fojaity tworzą masywy o powierzchni do kilkuset kilometrów kwadratowych, np. masyw Umptek i Lujavr na półwyspie Kola, Masyw Julianehaab na Grenlandii, Pilansberg w południowej Afryce i in. Pojawiają się także w postaci mniejszych pni, lakolitów dajek i sili. Współwystępują także ze skałami bardziej zasadowymi np. skałami klasy teralitu i tefrytu. Fojaity i skały pokrewne tworzą się najprawdopodobniej jako produkty różnych procesów. Mogą stanowić produkt frakcyjnej krystalizacji magmy bazaltu oliwinowego lub być produktem krystalizacji magmy bazaltowej wzbogaconej w niektóre składniki wskutek asymilacji wapieni, co prowadzi do niedostatku SiO2 i powoduje krystalizację skaleniowcow w miejsce skaleni. Wysuwane są też przypuszczenia, że fojaity mogą być produktami dyferencjacji magmy przez konwekcję przy udziale składników lotnych i przez dyfuzję termiczną. Pod wpływem składników lotnych miał nastąpić rozkład skaleni i krystalizacja skaleniowcow. Proces ten wzbogacić miał resztkową magmę w alkalia i nadać alkaliczny charakter produktom tej krystalizacji.

Advertisement
Kategorie
Sierpień 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
  • S tektoniki

    4 lata ago
    Diagramy S-tektonitów charakteryzują się tym, że obecna jest na nich tylko jedna para maksimów. Przykładu dostarczają ziarna kwarcu w kwarcycie metamorficznym. Ich osie optyczne są ułożone prostopadle do płaszczyzny złupkowacenia. Czym gęściej na diagramie są zgrupowane wychodnie tych osi, tj. pola poszczególnych maksimów są mniejsze, tym…
  • Relikty

    4 lata ago
    W miarę rozwoju procesów metamorficznych czy metasomatycznych w skale przeobrażonej pojawiają się nowe minerały oraz struktury i tekstury typowe dla danego rodzaju przeobrażenia i stopnia jego zaawansowania. W skale przeobrażonej często jednak można dostrzec pewne elementy zachowane ze skały pierwotnej lub z dawniejszych stadiów przebudowy. Są…
  • Strefy uskoków

    4 lata ago
    Prawdopodobnie znaczną rolę w kształtowaniu rzeźby kontynentów odgrywają duże strefy uskoków przesiewczych, występujące zarówno w strefach orogenicznych, jak i terygenicznych. Ich rzeźbotwórcza rola nie została jeszcze do końca wyjaśnio­na, można jednak podejrzewać, że odegrały one znaczną rolę w wypiętrzaniu na znaczne wysokości bloków litosferycznych w jatrogennie…
  • Tekstury warstwowe

    4 lata ago
    Ani działanie ciśnienia statycznego, ani też działanie stressu nie może spowodować powstania tekstur zorientowanych w skałach metamorficznych, jeśli deformacja nie zachodzi w czasie ruchu, który powoduje przesuwanie się elementów skały względem siebie. Obserwacja tych zjawisk umożliwia ustalenie stosunku czasowego deformacji do rekrystalizacji, które określa się terminami…
  • Sulfobolity

    4 lata ago
    Sulfobolity, tj. skały siarczkowe, są produktami krystalizacji magmy siarczkowej, która oddziela je od magmy pierwotnej wskutek likwacji. Proces ten następuje w trakcie krystalizacji skał ultrazasadowych. Do pełnego jego rozwoju dochodzi podczas krystalizacji norytów i gabr. Cięższa magma siarczkowa kroplami opada na dno zbiorników magmowych i po…