Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi (formy planetarne i wielkie for­my w obrębie kontynentów i oceanów) odzwierciedlają tektonikę globalną i jak ma­nifestują się w rzeźbie granice płyt litosferycznych. O znaczeniu tektoniki można się także przekonać, analizując formy rzeźby powierzchni lądów mniejszego rzędu: po­szczególne łańcuchy i masywy górskie, indywidualne strefy uskokowe oraz geomorfo­logiczne skutki trzęsień ziemi.Ruchy tektoniczne prowadzą na ogół do wzrostu różnic wysokościowych na po­wierzchni Ziemi, wyznaczając w ten sposób ramy działania różnorodnych procesów ze­wnętrznych. Z fizycznego punktu widzenia dźwiganie tektoniczne powoduje wzrost energii potencjalnej w systemie geomorfologicznym, co z kolei powoduje wzrost ener­gii kinetycznej wyzwalanej podczas procesów zewnętrznych, zachodzących pod wpły­wem siły grawitacji. Dynamika przekształceń w obszarach górskich, wyżej wyniesionych, jest dlatego większa niż w obszarach wyżynnych i równinnych w tym samym klimacie.Formy rzeźby kształtowane przez czynniki tektoniczne określane są jako formy tektoniczne. Mogą one być różnej wielkości (różnego rzędu): od wielkich łańcuchów górskich do pojedynczych rozpadlin i szczelin powstałych podczas trzęsienia ziemi.

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Grudzień 2017
P W Ś C P S N
« cze    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
  • Sulfobolity

    4 lata ago
    Sulfobolity, tj. skały siarczkowe, są produktami krystalizacji magmy siarczkowej, która oddziela je od magmy pierwotnej wskutek likwacji. Proces ten następuje w trakcie krystalizacji skał ultrazasadowych. Do pełnego jego rozwoju dochodzi podczas krystalizacji norytów i gabr. Cięższa magma siarczkowa kroplami opada na dno zbiorników magmowych i po…
  • Skaleń

    4 lata ago
    Skaleń potasowy, główny minerał sjenitów, występuje w postaci ortoklazu lub mikroklinu, albo też jako składnik pertytów. Z plagioklazów najczęstszy jest oligoklaz lub andezyn. Minerały ciemne reprezentuje hornblenda zielona lub biotyt, rzadziej piroksen. Spośród minerałów akcesorycznych spotyka się cyrkon, apatyt, tytanit, korund, a z minerałów wtórnych —chloryty…
  • Kataklazyty i mylonity

    4 lata ago
    Kataklazyty i mylonity powstają wskutek rozkruszenia starszych twardych i kruchych skał. Składem chemicznym często są zbliżone do arkoz, szarogłazów lub granitoidów. Najpospolitszymi składnikami są: kwarc i skalenie alkaliczne oraz inne minerały wchodzące w skład skał pierwotnych. Często zawierają nieco chlorytów, serycytu lub epidotu. Mają różny wygląd…
  • Rodzaje gór w kontekście tektoniki płyt

    4 lata ago
    Rozmieszczenie obszarów górskich na Ziemi nawiązuje bezpośrednio do układu płyt litosfery, a w szczególności do przebiegu granic między poszczególnymi płytami oraz stref rozłamowych w obrębie płyt, noszących nazwę ryftów śród kontynentalnych W zależności od charakteru procesów tektonicznych zachodzących w tych strefach, budowa wewnętrzna (struktura) górotworów jest…
  • Gabra i noryty

    4 lata ago
    Gabra i noryty są ciemne, często ciemnozielone. Dostrzegalne są w nich okiem nieuzbrojonym białawe, czasem szkliste skalenie podobne do kwarcu. Plagioklazy mają niekiedy błękitną migotliwość. Ogólne zielonawe zabarwienie spowodowane jest obecnością minerałów wtórnych z grupy chlory tu, serpentynu lub innych. Struktura panhipoautomorficzna lub panksenomorficzna. Niektóre odmiany…