Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi (formy planetarne i wielkie for­my w obrębie kontynentów i oceanów) odzwierciedlają tektonikę globalną i jak ma­nifestują się w rzeźbie granice płyt litosferycznych. O znaczeniu tektoniki można się także przekonać, analizując formy rzeźby powierzchni lądów mniejszego rzędu: po­szczególne łańcuchy i masywy górskie, indywidualne strefy uskokowe oraz geomorfo­logiczne skutki trzęsień ziemi.Ruchy tektoniczne prowadzą na ogół do wzrostu różnic wysokościowych na po­wierzchni Ziemi, wyznaczając w ten sposób ramy działania różnorodnych procesów ze­wnętrznych. Z fizycznego punktu widzenia dźwiganie tektoniczne powoduje wzrost energii potencjalnej w systemie geomorfologicznym, co z kolei powoduje wzrost ener­gii kinetycznej wyzwalanej podczas procesów zewnętrznych, zachodzących pod wpły­wem siły grawitacji. Dynamika przekształceń w obszarach górskich, wyżej wyniesionych, jest dlatego większa niż w obszarach wyżynnych i równinnych w tym samym klimacie.Formy rzeźby kształtowane przez czynniki tektoniczne określane są jako formy tektoniczne. Mogą one być różnej wielkości (różnego rzędu): od wielkich łańcuchów górskich do pojedynczych rozpadlin i szczelin powstałych podczas trzęsienia ziemi.

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Kwiecień 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  
  • Tefryty

    4 lata ago
    Tefryty i bazanity tworzą formy charakterystyczne dla skał wylewnych (pokrywy, potoki itp.). Często występują na tych samych obszarach co bazalty oliwinowe, fonolity i trachity i prawdopodobnie są związane z nimi genetycznie. Limburgit tworzy płytkie intruzje i żyły. Jest on również jednym z produktów erupcji podmorskich. Z…
  • Klasa fojaitu i fonolitu

    4 lata ago
    Są to skały niedosycone krzemionką, obok skaleni alkalicznych pojawiają się w nich skaleniowce. Fojaity normalnie zawierają nefelin i stąd wywodzi się zwyczajowe określenie tych odmian jako sjenity nefelinowe. Są najpospolitsze w przyrodzie ze wszystkich fojaitów. Nefelin nader rzadko tworzy z nich większe kryształy idioformiczne, najczęściej jednak…
  • Sulfobolity

    4 lata ago
    Sulfobolity, tj. skały siarczkowe, są produktami krystalizacji magmy siarczkowej, która oddziela je od magmy pierwotnej wskutek likwacji. Proces ten następuje w trakcie krystalizacji skał ultrazasadowych. Do pełnego jego rozwoju dochodzi podczas krystalizacji norytów i gabr. Cięższa magma siarczkowa kroplami opada na dno zbiorników magmowych i po…
  • Anortozyty

    4 lata ago
    Anortozyty są skałami głębinowymi zbudowanymi niemal wyłącznie z plagioklazu, są więc monomineralne. Minerałem tym jest najczęściej plagioklaz z szeregu labrador—andezyn, rzadziej bytownit lub oligoklaz. Nie zawierają ani kwarcu, ani skalenia potasowego. Tworzą odmiany przejściowe do gabra i do diorytu. Bywa w nich obecny mikropertyt, a także…
  • Zieleńce i łupki

    4 lata ago
    Zieleńce i łupki zieleńcowe są najbardziej typowymi przedstawicielami facji zieleńcowej, a także jednymi z najbardziej rozpowszechnionych skał serii metamorficznych tej facji, zwłaszcza powstałych w pa-leozoicznych obszarach geosynklinalnych. Powstały wskutek przeobrażenia bazaltów i ich tufów oraz intruzji diabazowych utworzonych jako produkty wulkanizmu podmorskiego. Często towarzyszą łupkom krystalicznym…