Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi (formy planetarne i wielkie for­my w obrębie kontynentów i oceanów) odzwierciedlają tektonikę globalną i jak ma­nifestują się w rzeźbie granice płyt litosferycznych. O znaczeniu tektoniki można się także przekonać, analizując formy rzeźby powierzchni lądów mniejszego rzędu: po­szczególne łańcuchy i masywy górskie, indywidualne strefy uskokowe oraz geomorfo­logiczne skutki trzęsień ziemi.Ruchy tektoniczne prowadzą na ogół do wzrostu różnic wysokościowych na po­wierzchni Ziemi, wyznaczając w ten sposób ramy działania różnorodnych procesów ze­wnętrznych. Z fizycznego punktu widzenia dźwiganie tektoniczne powoduje wzrost energii potencjalnej w systemie geomorfologicznym, co z kolei powoduje wzrost ener­gii kinetycznej wyzwalanej podczas procesów zewnętrznych, zachodzących pod wpły­wem siły grawitacji. Dynamika przekształceń w obszarach górskich, wyżej wyniesionych, jest dlatego większa niż w obszarach wyżynnych i równinnych w tym samym klimacie.Formy rzeźby kształtowane przez czynniki tektoniczne określane są jako formy tektoniczne. Mogą one być różnej wielkości (różnego rzędu): od wielkich łańcuchów górskich do pojedynczych rozpadlin i szczelin powstałych podczas trzęsienia ziemi.

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Luty 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728  
  • Relikty

    4 lata ago
    W miarę rozwoju procesów metamorficznych czy metasomatycznych w skale przeobrażonej pojawiają się nowe minerały oraz struktury i tekstury typowe dla danego rodzaju przeobrażenia i stopnia jego zaawansowania. W skale przeobrażonej często jednak można dostrzec pewne elementy zachowane ze skały pierwotnej lub z dawniejszych stadiów przebudowy. Są…
  • Tekstury

    4 lata ago
    Najczęściej spotykane są tekstury łupkowe i gnejsowe. Tekstury łupkowe występują w skałach odznaczających się obfitością minerałów blaszkowych (krzemianów pakietowych) i kwarcu. W taksturach gnejsowych widoczne jest zróżnicowanie składu mineralnego na warstwy skaleniowo-kwarcowe zawierające także inne minerały oraz na warstwy zasobne w miki, chloryty lub amfibole. Tekstura…
  • Klasa diorytu i andezytu

    4 lata ago
    Głównymi składnikami skał tworzących tę klasę są: średniozasadowy plagioklaz (zwykle andezyn) oraz hornblenda, a w mniejszym stopniu pirokseny lub inne minerały ciemne. Są to skały nasycone krzemionką. Kwarc jest w nich nieobecny lub pojawia się w ilości mniejszej od 10%. Wartość ta stanowi granicę między diorytami…
  • Sjenity

    4 lata ago
    Sjenity tworzą wtrącenia i brzeżne facje większych masywów granitoidowych, np. w masywach przedkambryjskich płyty ukraińsko-wołyńskiej. Mogą też towarzyszyć gabrom lub tworzyć intruzje. Możliwe jest ich powstanie jako produktu frakcyjnej dyferencjacji magmy bazaltowej, lub sylifikacji magmy granitowej wskutek asymilacji skał uboższych w SiOg. Mikrosjenity są drobnoziarnistymi odpowiednikami…
  • Zmiany diaftorezowe

    4 lata ago
    Zmiany diaftorezowe, rekrystalizacja oraz metasomatoza mogą sprawić, że zawiła historia tworzenia się poszczególnych odmian gnejsów jest w znacznej części zatarta i trudna do odczytania. Zwykle jednak ich skład mineralny oraz tekstura i struktura zostały ukształtowane w warunkach panujących w facji amfibolitowej. Skład mineralny gnejsów jest zbliżony…