Znaczenie tektoniki w rozwoju rzeźby

Rzeźba powierzchni Ziemi jest swoistą wypadkową skutków procesów endogenicznych i egzogenicznych. Do zjawisk endogenicznych ważnych z punktu widzenia geomorfologii należą pionowe i poziome ruchy skorupy ziemskiej, a także procesy wulkaniczne, powiązane przyczynowo z tektonicznymi. W poprzednim rozdziale po­kazano, w jaki sposób główne rysy rzeźby całej Ziemi (formy planetarne i wielkie for­my w obrębie kontynentów i oceanów) odzwierciedlają tektonikę globalną i jak ma­nifestują się w rzeźbie granice płyt litosferycznych. O znaczeniu tektoniki można się także przekonać, analizując formy rzeźby powierzchni lądów mniejszego rzędu: po­szczególne łańcuchy i masywy górskie, indywidualne strefy uskokowe oraz geomorfo­logiczne skutki trzęsień ziemi.Ruchy tektoniczne prowadzą na ogół do wzrostu różnic wysokościowych na po­wierzchni Ziemi, wyznaczając w ten sposób ramy działania różnorodnych procesów ze­wnętrznych. Z fizycznego punktu widzenia dźwiganie tektoniczne powoduje wzrost energii potencjalnej w systemie geomorfologicznym, co z kolei powoduje wzrost ener­gii kinetycznej wyzwalanej podczas procesów zewnętrznych, zachodzących pod wpły­wem siły grawitacji. Dynamika przekształceń w obszarach górskich, wyżej wyniesionych, jest dlatego większa niż w obszarach wyżynnych i równinnych w tym samym klimacie.Formy rzeźby kształtowane przez czynniki tektoniczne określane są jako formy tektoniczne. Mogą one być różnej wielkości (różnego rzędu): od wielkich łańcuchów górskich do pojedynczych rozpadlin i szczelin powstałych podczas trzęsienia ziemi.

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Grudzień 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  
  • S tektoniki

    5 lat ago
    Diagramy S-tektonitów charakteryzują się tym, że obecna jest na nich tylko jedna para maksimów. Przykładu dostarczają ziarna kwarcu w kwarcycie metamorficznym. Ich osie optyczne są ułożone prostopadle do płaszczyzny złupkowacenia. Czym gęściej na diagramie są zgrupowane wychodnie tych osi, tj. pola poszczególnych maksimów są mniejsze, tym…
  • Relikty

    5 lat ago
    W miarę rozwoju procesów metamorficznych czy metasomatycznych w skale przeobrażonej pojawiają się nowe minerały oraz struktury i tekstury typowe dla danego rodzaju przeobrażenia i stopnia jego zaawansowania. W skale przeobrażonej często jednak można dostrzec pewne elementy zachowane ze skały pierwotnej lub z dawniejszych stadiów przebudowy. Są…
  • Zrożnicowanie krawędzi kontynentów

    5 lat ago
    Analiza rzeźby bloków kontynentalnych w skali globalnej prowadzi do spostrze­żenia, że istnieją dwa główne rodzaje ich zewnętrznych krawędzi. Krawędzie aktywne (ang. active margins) przylegają do zbieżnych granic płyt litosferycznych, na których dominuje subdukcja lub pogrubianie skorupy kontynentalnej. Ich przeciwieństwem są krawędzie pasywne (ang. passive margins), wyznaczające…
  • Strefy uskoków

    5 lat ago
    Prawdopodobnie znaczną rolę w kształtowaniu rzeźby kontynentów odgrywają duże strefy uskoków przesiewczych, występujące zarówno w strefach orogenicznych, jak i terygenicznych. Ich rzeźbotwórcza rola nie została jeszcze do końca wyjaśnio­na, można jednak podejrzewać, że odegrały one znaczną rolę w wypiętrzaniu na znaczne wysokości bloków litosferycznych w jatrogennie…
  • Klasa diorytu i andezytu

    5 lat ago
    Głównymi składnikami skał tworzących tę klasę są: średniozasadowy plagioklaz (zwykle andezyn) oraz hornblenda, a w mniejszym stopniu pirokseny lub inne minerały ciemne. Są to skały nasycone krzemionką. Kwarc jest w nich nieobecny lub pojawia się w ilości mniejszej od 10%. Wartość ta stanowi granicę między diorytami…