Zrożnicowanie krawędzi kontynentów

Analiza rzeźby bloków kontynentalnych w skali globalnej prowadzi do spostrze­żenia, że istnieją dwa główne rodzaje ich zewnętrznych krawędzi. Krawędzie aktywne (ang. active margins) przylegają do zbieżnych granic płyt litosferycznych, na których dominuje subdukcja lub pogrubianie skorupy kontynentalnej. Ich przeciwieństwem są krawędzie pasywne (ang. passive margins), wyznaczające granicę pomiędzy litosferą kontynentalną i oceaniczną w obrębie jednej płyty. Ich rozwój jest inicjowany powsta­niem rozbieżnej granicy płyt, ale wraz z upływem czasu oddalają się one coraz bar­dziej od strefy ryftowej. Przykładami krawędzi pasywnych są wschodnie obramowania Ameryki Południowej i Północnej, północno-zachodnie obramowanie Europy i kra­wędzie kontynentu afrykańskiego, z wyjątkiem granicy północnej (ryć. 2.5). Te dwa rodzaje krawędzi, kształtowane w odmiennych warunkach geotektonicznych, cechują się odmiennym zespołem wielkich form rzeźby, co dodatkowo przyczynia się do zróż­nicowania rzeźby kontynentów w skali planetarnej.Wzdłuż krawędzi aktywnych tworzą się łańcuchy górskie, stale dźwigane i równo­cześnie podlegające intensywnej erozji, co powoduje największą w skali globu dynami­kę rozwoju rzeźby. Na przykład, w Andach tempo podnoszenia tektonicznego wynosi nawet do l cm na rok, co oznacza, że w ciągu miliona lat góry te mogłyby ulec wydźwignięciu na wysokość 10 km! Podobne wartości dźwigania odnotowano w górach Tajwa­nu i w Alpach Japońskich. Równocześnie jednak w podobnym tempie rzeki wcinają się w skalne podłoże; z wielkim natężeniem zachodzą także ruchy masowe (obrywy, osuwi­ska).

Comments are closed.

Advertisement
Kategorie
Sierpień 2018
P W Ś C P S N
« cze    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
  • Rodzaje gór w kontekście tektoniki płyt

    4 lata ago
    Rozmieszczenie obszarów górskich na Ziemi nawiązuje bezpośrednio do układu płyt litosfery, a w szczególności do przebiegu granic między poszczególnymi płytami oraz stref rozłamowych w obrębie płyt, noszących nazwę ryftów śród kontynentalnych W zależności od charakteru procesów tektonicznych zachodzących w tych strefach, budowa wewnętrzna (struktura) górotworów jest…
  • Klasa diorytu i andezytu

    4 lata ago
    Głównymi składnikami skał tworzących tę klasę są: średniozasadowy plagioklaz (zwykle andezyn) oraz hornblenda, a w mniejszym stopniu pirokseny lub inne minerały ciemne. Są to skały nasycone krzemionką. Kwarc jest w nich nieobecny lub pojawia się w ilości mniejszej od 10%. Wartość ta stanowi granicę między diorytami…
  • Związki z naukami

    4 lata ago
    Związki z naukami geologicznymi są w geomorfologii szczególnie silne. Po pierw­sze, czynniki endogeniczne stwarzają nadrzędne ramy działania procesów rzeźbo­twórczych, a w specyficznych przypadkach są bezpośrednio odpowiedzialne za po­wstawanie nowych form rzeźby (formy wulkaniczne i tektoniczne). Po drugie, główne rysy rzeźby powierzchni Ziemi nie mogą być zrozumiane…
  • Gabra i noryty

    4 lata ago
    Gabra i noryty są ciemne, często ciemnozielone. Dostrzegalne są w nich okiem nieuzbrojonym białawe, czasem szkliste skalenie podobne do kwarcu. Plagioklazy mają niekiedy błękitną migotliwość. Ogólne zielonawe zabarwienie spowodowane jest obecnością minerałów wtórnych z grupy chlory tu, serpentynu lub innych. Struktura panhipoautomorficzna lub panksenomorficzna. Niektóre odmiany…
  • Facja zieleńcowa

    4 lata ago
    Dla skał facji zieleńcowej oraz facji glaukofanowej najbardziej charakterystyczne są struktury lepidoblastowe lub granolepfdoblastowe. Tekstura tych skał, często mających foliację i laminację, jest łupkowa, przy czym warstewki bywają falisto powyginane. W obrazie mikroskopowym często wykazują strukturą porfiroblastową spowodowaną np. w zieleńcach występowaniem większych porfiroblastów albitu na…